Jack Crabtree

Jack Crabtree 1938–2026
 

“Nid mater o weld yn unig yw peintio, ond o feddwl. Mae paentiad yn dda neu’n wael yn ôl cryfder, rhesymeg a mynegiant ei elfennau haniaethol.”
 

Dyma eiriau Jack Crabtree ei hun yn 22 oed, a ddyfynnwyd mewn erthygl bapur newydd am ei arddangosfa unigol gyntaf yn Oriel Gelf Rochdale. Curadwyd yr arddangosfa gan L. S. Lowry, Leo Solomon (Pennaeth Ysgol Gelf Rochdale) ac A. W. MacDonald (Pennaeth Ysgol Gelf Oldham).
 

Datblygodd Jack ei weledigaeth artistig yn gynnar yn ei fywyd, ac mae ei gasgliad rhyfeddol o waith yn dyst i’r hyn y gall celf fawr ei gyflawni yn nwylo artist gwirioneddol ymroddedig. Mae gwirionedd cymdeithasol a gwleidyddol, a gafodd ei deimlo a’i archwilio’n ddwys, yn rhedeg drwy ei waith, beth bynnag fo maint y paentiadau.
 

Mae egni cryf ac angerddol i’w waith, ynghyd â synnwyr dwys o’i ymrwymiad i’w destun a’i gyfrwng. Ceir grym yn rhinweddau esthetig ei waith, ond hefyd yn y syniadau cymdeithasol a gwleidyddol sy’n sail iddo. Cafodd pob elfen a ddaeth ynghyd i greu’r gwaith gorffenedig ei hystyried yn ofalus ac yn fwriadol.
 

Fel addysgwr ac artist, ni wnaeth Jack erioed ganiatáu i’r awydd i blesio eraill gyfaddawdu ar ei weledigaeth greadigol, hyd yn oed wrth weithio ar gomisiynau proffil uchel. Mae’r cyfweliadau a roddodd drwy gydol ei yrfa yn datgelu artist a oedd yn barod i wynebu’r risgiau a’r heriau a ddaw wrth aros yn driw i’w fwriadau creadigol.
 

Mae ei waith yn ddi-gyfaddawd, yn rymus ac, unwaith y byddwch wedi’i brofi, yn aros yn y cof.
 

Mae gwaith Jack yn parhau drwy’r casgliadau sydd yng nghasgliadau Orielau Cenedlaethol a Phrifysgol Cymru.